Leerzaam Longreads

Angsten en fobieën: wat zijn ze, waarom hebben we ze en kunnen we er iets aan doen?

Ella Staps
Geschreven door Ella Staps

Iedereen heeft wel een angst. Dat is heel normaal, want het alledaagse leven zit vol onzekerheden. Maar niet elke angst is “logisch”. Een angst voor vreemd voedsel is bijvoorbeeld uit te leggen; als je vreemd voedsel eet kan je daar een reactie van krijgen of een voedselvergiftiging krijgen, maar sommige angsten zijn niet uit te leggen. Deze angsten noemt men “fobieën”.

Fobie komt van het Griekse woord  “phobia” wat angst betekent

Er zijn drie soorten fobieën/angsten:

  1. Specifieke fobieën = angst die wordt geactiveerd door dingen: spinnen, ratten, bloed.
  2. Sociale angsten = angst voor iets wat kan uitlopen tot een negatieve reactie van anderen: spreken in het openbaar.
  3. Agorafobie = angst voor een situatie waarin ontsnapping moeilijk zou zijn of er geen hulp zou kunnen komen: claustrofobie (angst voor kleine ruimtes).

Waar komen ze vandaan en waarom hebben we ze?
Fobieën slaan dus eigenlijk nergens op, daarom is het ook zo moeilijk om er van af te komen of te bedenken waarom we ze hebben. Angsten daarentegen zijn natuurlijk en belangrijk. Er is een deel in de hersenen, de “amygdala” genaamd, dat angsten verwerkt. Als je dit deeltje in je hersenen niet zou hebben, zouden we dus niet leren om gevaarlijke dingen niet te doen ook al doet het ons meerdere keren pijn. Ook de delen “insula” en “putamen” zijn belangrijk. Deze deeltjes spelen vooral een belangrijke rol bij walgreacties. Hierdoor nemen we niet zomaar vergif in, ook handig.
In de loop van de eeuwen heeft de mensheid geleerd dingen te vrezen. Een beroemd experiment is die met “Little Albert”, waarin een onderzoeker zijn baby Albert voor het eerste een witte rat liet zien en daarbij een hard geluid maakte door met een metalen staaf ergens op te slaan. De baby werd hier natuurlijk heel bang voor en kreeg een ernstige fobie voor ratten en andere donzige, witte voorwerpen.
Een andere reden waarom we fobieën hebben is door het verleden. Sommige fobieën zijn vroeger ontstaan. Ze zijn verklaarbaar door hoe de mensheid is geëvolueerd is.

Fobieën die diep in ons systeem zitten:

  1. Coulrofobie = angst voor clowns + Pediofobie = angst voor poppen
    Veel mensen zijn bang voor clowns of poppen. Dat komt omdat mensen zo zijn geëvolueerd dat ze erg gevoelig zijn voor andermans gezicht; misschien zijn we bang voor ze, omdat ze overdreven of juist mindere functies hebben. Ze zijn expres onecht gemaakt, hoewel ze toch op mensen lijken.
  2. Hylofobie = angst voor bomen
    Het klinkt misschien raar, maar als je terug gaat in het verleden, kan deze angst nog best logisch zijn. In verhalen worden bossen vaak uitgedrukt als gevaarlijke, angstaanjagende plekken. Dit kan afstammen van mensen die op open vlaktes leefden, waar men de zeldzame ingesloten ruimtes als verraderlijk zag.

Soms is het ook zo onze ouders bepaalde fobieën veroorzaken. Mensen (in het speciaal kleine kinderen) kunnen ontzettend goed observeren en gedrag overnemen. Als een kind opgroeit met een ouder die ontzettend bang is voor insecten en meteen begint te schreeuwen als hij of zij er één ziet, is de kans groot dat het kind dit gedrag overneemt en dus ook een fobie voor insecten creëert.
Angsten zijn dus wel degelijk belangrijk, maar fobieën zijn lastiger. Er is geen reden waarom we ze hebben, omdat we ze niet perse nodig hebben.

Er zijn meer dan 400 erkende fobieën

Wat gebeurt er als je ergens van schrikt?
Omdat het brein van de mens zo ontwikkeld is, kan het makkelijk ergens van schrikken, maar wat gebeurt er als je ergens van schrikt? Wanneer je schrikt pompen de bijnieren adrenaline door je bloedbaan en het sympathische zenuwstelsel vertelt het lichaam dat er gevaar op komst is.

Een paar herkenbare angstreacties:

  • Je kan niet meer afgeleid worden= onze hersenen zijn gefocust op het omgaan met de dichterbij komende dreiging. Ze richten zich helemaal op de prikkels die het (mogelijke) gevaar opvangen. Je kan op dat moment alleen daar op focussen
  • Hartkloppingen = onze hartslag en bloeddruk stijgen om onze spieren sneller te voorzien van grotere hoeveelheden energie. Dat helpt om lichamelijk snel te kunnen reageren.
  • Grote ogen = onze pupillen verwijden zich om zo meer licht binnen te laten. Zo kun je meer van je omgeving zien en dus het gevaar sneller spotten of sneller een ontsnappingsmanier te vinden.

Wat kun je tegen angsten en fobieën doen en kun je er wel iets aan doen?
Ja, je kunt er iets aan doen. Sommige angsten zijn normaal en daar hoef je dus ook niks tegen te doen, maar als je een sociale angst of een fobie hebt, kun je er wel degelijk iets aan doen. De makkelijkste oplossing is het gewoon vermijden. Als je claustrofobie hebt en bang bent in een lift, neem je gewoon de trap. Als je het spannend vind om voor een groep te spreken, doe je dat dus niet. Meestal is dat een goede oplossing, maar wanneer je een hele heftige fobie hebt en het je leven heel zwaar beïnvloedt, kun je ook nog therapie nemen om er van af te komen of het in ieder geval te verminderen. Dit werkt meestal door de persoon, beetje bij beetje, steeds meer met zijn of haar angst(en) te confronteren. Iemand die claustrofobie heeft moet dan (in het echt of soms met een VR-bril) bijvoorbeeld een lift in. Ook leert de therapeut diegene dat de angst niet gebaseerd is op de werkelijkheid.

Fobieën en angsten zijn dus heel normaal. Iedereen heeft er wel eentje en de één meer dan de ander. Waarom we naast angsten (die wel logisch zijn) ook fobieën hebben (die dus niet logisch zijn) is vooralsnog een raadsel. Voor de gezelligheid hieronder nog een paar van de merkwaardigste fobieën die er zijn:

  1. Ablutofobie = angst om jezelf te wassen of in bad te gaan.
  2. Alliumfobie = angst voor knoflook.
  3. Bibliofobie = angst voor boeken.
  4. Cherofobie = angst voor vrolijkheid.
  5. Domatofobie = angst voor huizen.
  6. Geumafobie = angst voor smaak.
  7. Menofobie = angst voor menstruatie.
  8. Papafobie = angst voor de paus.
  9. Logofobie = angst voor woorden.
  10. Phobofobie = angst voor alle fobieën.

 

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email

Over de schrijver

Ella Staps

Ella Staps

Hallo allemaal, ik ben Ella en ik zit in klas V4D. Ik hou van schrijven en waar ik over schrijf verschilt van personen tot actualiteiten en mysteries.

Laat een reactie achter