Longreads

Bestaat de wereld?

Sofie de Kort
Geschreven door Sofie de Kort
Waar leven we eigenlijk? is het op deze wereld die we nu allemaal zien en horen, of misschien liggen onze hersenen wel in een bak sterk water? Dit lijkt misschien apart, maar het is goed mogelijk. Want wat voor echt bewijs hebben we eigenlijk of de wereld wel daadwerkelijk bestaat?

Om te bewijzen of de wereld bestaat moeten we eerst duidelijk hebben wat we bedoelen met bestaan, wanneer bestaat iets of iemand? Volgens het woordenboek is bestaan een synoniem voor het ‘er zijn’, maar wanneer ben je dan? Voor een mens zou je kunnen zeggen dat je bent als je leeft, maar wanneer leef je dan? Strikt biologisch gezien leef je als je ademt. Dan leef je dus ook als je hersendood in het ziekenhuis ligt en een machine je lichaam reguleert, maar is dat ook bestaan? Sommige zeggen zouden zeggen van niet. Er zijn mensen die zeggen dat je pas bestaat als je leven een betekenis heeft gehad, en als je herinnerd word, op die manier weten mensen dat je bestaat/bestaan hebt. Maar betekent dat dat die personen die hersendood in het ziekenhuis liggen niet bestaan, en hoeveel mensen moeten je herinneren voordat je hebt bestaan? Om weer terug te komen naar de biologische versie van bestaan; je bestaat als je leeft, en je leeft als je ademt. Maar stel dat deze hele wereld een droom is (zoals in ‘The Matrix’) en we zijn eigenlijk wezens die geen zuurstof of lucht nodig hebben, betekent dat dan dat we in deze droom wel bestaan en in die ‘echte’ wereld niet, of bestaan we dan helemaal niet? Als we Decartes’s techniek toepassen en ons voorstellen dat alles wat we waarnemen onwaar is, dat alles wat we denken onwaar is, dat we misschien bedrogen worden door een kwade demon. Dan denken we nog steeds, het feit dat we kunnen denken (ook al kan alles wat wij denken onwaar zijn) bewijst toch in zekere zin dat we bestaan. ‘Cogito ergo sum.’ (‘Ik denk dus ik besta.’) We hebben nu dus onze definitie van bestaan duidelijk, maar kunnen we deze definitie toepassen op de wereld?

We weten niet of de wereld kan denken, de wereld heeft (zover wij weten) geen hersenen. Biologisch gezien denk je met je hersenen, door zenuwpulsen te sturen naar bepaalde delen van onze hersenen kunnen wij denken. Het is echter ook mogelijk dat wij bestaan uit een lichaam en een geest, en  dat ons lichaam alleen maar gereedschap is voor onze geest om te gebruiken. Met dit inzicht zouden we dus ook kunnen denken met onze geest, maar wat verstaan we dan onder geest? Over het algemeen word de geest beschouwd als de essentie van iets, iets onstoffelijks of de diepere wezenlijkere kern van iets. Maar kan de wereld een geest hebben, of is de geest alleen iets voor levende mensen en dieren? Is het misschien ook mogelijk dat de geest van de wereld al onze geesten bij elkaar zijn, en dat al deze geesten die op deze wereld verblijven samen een groot onstoffelijk geest creëren, die we dan vervolgens de geest van de wereld kunnen noemen? We zouden het bestaan van de geest kunnen bewijzen door deze redenering te volgen: als we zouden bestaan zonder reden zou de wereld net zo goed niet kunnen bestaan, dus bestaat de wereld met een reden. Omdat we er in ons leven niet achter komen wat het doel van deze wereld is kunnen we aannemen dat er nog een leven na de dood bestaat om hierachter te komen. Om bij dat leven na de dood te komen zullen we iets onstoffelijks, iets wezenlijks in ons moeten hebben wat ook nog bestaat na het afsterven van het lichaam, dit wezenlijke ding moet dan wel de geest zijn.

Natuurlijk kan er veel kritiek geleverd worden op deze redenering, zoals het feit dat deze wereld heel goed zonder reden zou kunnen bestaan, en dat als er al een reden is, wij daar niet perse achter hoeven te komen wat die reden is. Plato introduceerde de geest om uit te leggen wat kennis was. Volgens Plato bestaat er namelijk een perfect ideeën wereld waarin alle perfecte vormen van iets staan, als het ware een soort van mallen voor de wereld. Om een voorbeeld te noemen; er zijn honderden soorten paarden, grote, kleine, dikke, dunne, etc. toch weten wij van al die soorten dat het paarden zijn. Volgens Plato is dit omdat wij al deze paarden herkennen uit die ene mal uit de ideeën wereld. Omdat er in die ideeën wereld een perfect idee van paard bestaat, kan jij alle imperfecte vormen van het idee paard herkennen in deze wereld. Om in die perfecte ideeën wereld te komen zullen wij dus ook een perfect, onstoffelijk, wezenlijk iets in ons moeten hebben; de geest. Helaas is er ook aan het bestaan van die ideeën wereld te twijfelen, en dus ook weer aan het bestaan van een geest. We kunnen het bestaan van een geest dus niet bewijzen of ontkrachten. We kunnen de theorie van Decartes dus niet toepassen op de wereld omdat we onmogelijk kunnen weten of de wereld kan denken. We kunnen op deze manier dus ook niet bewijzen of de wereld bestaat. We kunnen echter wel de wereld waarnemen, of deze waarnemingen kloppen met wat werkelijkheid weten we ook niet, maar omdat we geen ander alternatief hebben en we volledig afhankelijk zijn van onze waarnemingen denken we dat de wereld bestaat. Mijn conclusie is dus; we denken dat de wereld bestaat, maar kunnen dit niet bewijzen.

Print Friendly, PDF & Email

Over de schrijver

Sofie de Kort

Sofie de Kort